Door Walter Nieuwendijk – financieel adviseur en oprichter van Kopen met Kennis
Samenwonen? Regel het goed en voorkom risico’s
Ga je samenwonen? Dan is een samenlevingscontract geen overbodige luxe. Dit is een notariële akte waarin jij en je partner vastleggen hoe jullie omgaan met geld, bezittingen, wonen, pensioen en meer. Daarmee voorkom je discussies, onverwachte kosten of zelfs juridische problemen bij overlijden of uit elkaar gaan.
Waarom een samenlevingscontract slim is
Veel stellen gaan op gevoel samenwonen, zonder afspraken te maken. In eerste instantie lijkt dat logisch: je vertrouwt elkaar. Maar in de praktijk zorgt het ontbreken van duidelijke afspraken vaak voor problemen.
1. Wonen: wie mag in het huis blijven?
Bij een huurwoning staat vaak maar één van jullie op het huurcontract. Gaat de relatie uit of overlijdt één van jullie? Dan kan de ander niet in de woning blijven.
Bij een koopwoning is alleen degene op de leveringsakte juridisch eigenaar. Zonder contract loop je het risico dat je geen aanspraak kunt maken op het huis of de hypotheek.
2. Bezittingen en schulden: voorkom onduidelijkheid
Volgens de wet is alles wat je samen koopt, gezamenlijk bezit. Maar wat van jou was vóór het samenwonen, blijft van jou – mits je dat kunt bewijzen. In een samenlevingscontract leg je dit netjes vast.
Belangrijk: als je partner schulden maakt, kun jij daar ook indirect voor opdraaien. Maak dus goede afspraken, juist over geld.
3. Erfrecht: regel wat je elkaar gunt
In een samenlevingscontract kun je opnemen dat je beperkte zaken van elkaar erft, bijvoorbeeld gezamenlijke spullen. Wil je elkaar als erfgenaam benoemen? Dan is een testament verplicht. Een notaris kan je hier goed bij begeleiden.
4. Uit elkaar gaan: wat gebeurt er dan?
Gaat de relatie stuk? Dan is het fijn als jullie afspraken op papier hebben staan. In het contract regel je wie wat krijgt. Bij kinderen is een ouderschapsplan verplicht, en komt de rechter erbij kijken. Ook daar kun je je op voorbereiden.
5. Partnerpensioen: voorkom verlies van inkomen
Als je partner overlijdt, stopt zijn of haar inkomen direct. Via een samenlevingscontract kun je elkaar aanmelden voor het partnerpensioen – als het pensioenfonds dat toestaat. Zonder contract vervalt dit recht vaak.
Wat leg je vast in een samenlevingscontract?
Je kunt het contract helemaal afstemmen op je eigen situatie. Vaak staan er afspraken in over:
-
De verdeling van de kosten van de huishouding
-
Wie welk deel van het huis bezit of betaalt
-
Wat er gebeurt bij overlijden
-
Wat er geregeld wordt bij een breuk
Met deze afspraken voorkom je misverstanden en leg je de basis voor financiële duidelijkheid.
Wanneer stel je een samenlevingscontract op?
Eigenlijk altijd als je gaat samenwonen. Of je nu een woning huurt of koopt, duidelijke afspraken geven rust. Wacht er dus niet te lang mee – regel het vóórdat er iets gebeurt wat je niet had verwacht.
Waar stel je het op?
Een samenlevingscontract laat je opstellen door een notaris. In een eerste gesprek bespreek je je wensen. Vervolgens krijg je een concept dat je samen doorneemt. Pas daarna onderteken je het definitieve document.
Heb je kinderen of plannen om kinderen te krijgen? Dan is het verstandig ook een testament te laten maken. Zo weet je zeker dat alles goed is geregeld – ook voor je gezin.
Wat kost een samenlevingscontract?
De kosten verschillen per notaris en per situatie. Gemiddeld liggen ze tussen de € 300 en € 800. Hoe uitgebreider je wensen, hoe hoger de kosten. Je kunt altijd vrijblijvend een offerte aanvragen of advies vragen via Kopen met Kennis.
Fiscaal voordeel bij overlijden
Met een notarieel samenlevingscontract kun je gebruikmaken van de partnererfrechtvrijstelling. In 2025 is die € 723.526. Zonder contract betaal je erfbelasting over het hele bedrag. Het verschil kan dus oplopen tot tienduizenden euro’s. Reden genoeg om dit goed te regelen.
Is een samenlevingscontract verplicht?
Nee, wettelijk gezien niet. Maar bij veel pensioenfondsen is het wél verplicht om je partner officieel aan te melden als nabestaande. Zonder contract heeft je partner vaak geen recht op het partnerpensioen. Informeer dus goed bij je pensioenfonds of werkgever.
Samenlevingscontract, geregistreerd partnerschap of huwelijk?
Er zijn meerdere manieren om samen te wonen met juridische bescherming. In deze tabel zie je de verschillen:
| Kenmerk | Samenlevingscontract | Geregistreerd partnerschap | Huwelijk |
|---|---|---|---|
| Hoe regelen? | Via de notaris | Via de gemeente | Via de gemeente |
| Erfgenaam van elkaar? | Nee, alleen via testament | Ja | Ja |
| Partnerpensioen? | Alleen als afgesproken | Ja, tenzij uitgesloten | Ja |
| Scheiden? | Contractueel geregeld | Vaak zonder rechter | Altijd via rechtbank |
| Juridische bescherming | Minder uitgebreid | Gemiddeld | Volledig |
| Fiscaal voordeel? | Alleen bij notarieel contract | Ja | Ja |
| Rechten bij kinderen | Geen automatisch gezag | Ja | Ja |
Kies de vorm die bij jullie past. Een notaris of financieel adviseur kan je hierbij helpen.
Tip van Kopen met Kennis
Samenwonen is een mooie stap. Maar het is ook een grote verantwoordelijkheid. Wil je zonder zorgen samenwonen? Laat je dan goed adviseren. Neem contact op met een notaris of maak een afspraak via KopenmetKennis.nl. Wij helpen je begrijpen welke vorm het beste past bij jouw situatie.
10 veelgestelde vragen over het samenlevingscontract
1. Wat is een samenlevingscontract?
Een notariële akte waarin samenwonende partners afspraken maken over geld, bezit, wonen en pensioen.
2. Waarom zou ik een samenlevingscontract afsluiten?
Om financiële en juridische risico’s te beperken en duidelijke afspraken te maken.
3. Is een samenlevingscontract verplicht?
Niet wettelijk, maar het is vaak vereist voor nabestaandenpensioen of belastingvrij erven.
4. Kan ik zelf een contract opstellen zonder notaris?
Dat kan, maar het is dan niet rechtsgeldig voor fiscale en erfrechtelijke zaken.
5. Wat kost een samenlevingscontract?
Gemiddeld tussen de € 300 en € 800, afhankelijk van je wensen en de notaris.
6. Wanneer heb ik ook een testament nodig?
Als je elkaar als erfgenaam wilt aanwijzen. Dat kan niet met alleen een samenlevingscontract.
7. Wat gebeurt er met het huis als mijn partner overlijdt?
Dat hangt af van de eigendomsverdeling en wat in het contract is vastgelegd.
8. Heb ik automatisch recht op partnerpensioen?
Nee, dat moet vaak geregeld worden via het pensioenfonds én het contract.
9. Wat is het verschil met geregistreerd partnerschap?
Een geregistreerd partnerschap regelt automatisch meer rechten, zoals erfrecht.
10. Waar kan ik hulp krijgen bij het opstellen van het contract?
Via een notaris of via de kennisbank van Kopen met Kennis – inclusief doorverwijzing naar betrouwbare experts.
Recente berichten
De sleutel ligt binnen handbereik
Koop je huis met kennis en zekerheid- plan een gratis kennismakingsgesprek!
Goede voorbereiding maakt het noodzakelijke verschil, ik help je stap voor stap zodat jij met vertrouwen je huis koopt!
