Kopen met Kennis
Box 3 in 2027: wat verandert er echt aan de vermogensbelasting?
De Box 3-plannen voor 2027 zijn op 3 november gewijzigd. Wat betekent dat voor sparen, beleggen en een tweede woning?
Heb je spaargeld, beleggingen of een tweede woning? Dan wil je weten welke Box 3-regels in 2027 gaan gelden. Een eerder voorstel om het heffingsvrije vermogen bijna te halveren en het forfait voor beleggingen fors te verhogen, is op 3 november 2026 gewijzigd. Daarom kloppen oudere rekenvoorbeelden en sommige nieuwsberichten niet meer. Wat is de actuele stand, en wat moet het parlement nog besluiten?
Dat onderscheid is belangrijk. Een belastingplan kan worden gewijzigd voordat het wet wordt. Wie nu een grote vermogensbeslissing neemt op basis van een krantenkop of rekenvoorbeeld, loopt het risico op een verkeerde conclusie.
Waarom staat box 3 opnieuw ter discussie?
In box 3 worden spaargeld, beleggingen en bepaalde andere bezittingen belast. De heffing werkt in 2026 in beginsel met fictieve rendementen, onderscheiden naar banktegoeden, overige bezittingen en schulden. Het tarief is 36%. Wanneer het werkelijke rendement lager is dan het forfaitaire rendement, kan de regeling voor werkelijk rendement relevant zijn.
Het kabinet werkt tegelijkertijd aan een stelsel waarin het werkelijke rendement het uitgangspunt wordt. De invoeringsdatum en de vormgeving zijn nog onderwerp van parlementaire besluitvorming. Een overheidsinformatiepagina noemt zelfs verschillende tijdpaden. De precieze uitkomst hangt daarom af van de wetgeving die uiteindelijk wordt vastgesteld.
Wat verandert er mogelijk in 2027?
In 2026 is het heffingsvrije vermogen € 59.357 per persoon en € 118.714 voor fiscale partners. In de aangepaste plannen voor 2027 komt de eerder voorgestelde verlaging naar € 30.846 volgens de fiscale actualisatie van PwC van 3 november 2026 te vervallen. PwC noemt voor 2027 een heffingsvrij vermogen van € 60.280 per persoon, of € 120.560 voor fiscale partners. Het parlement moet het Belastingplan 2027 nog behandelen en vaststellen; deze bedragen zijn daarom nog geen definitieve wet.
Ook de aangekondigde extra verhoging van het fictieve rendement op beleggingen naar 7,87% gaat volgens PwC na de novelle van 3 november niet door. PwC noemt nu 6,37% als forfait voor overige bezittingen in 2027. De uiteindelijke percentages voor spaargeld en schulden zijn afhankelijk van de geldende vaststellingsregels en kunnen nog wijzigen. Voor deze rekenvoorbeelden gebruiken we daarom expliciet aannames, geen definitieve aanslagbedragen.
Een bijna gehalveerde vrijstelling is na de wijziging dus niet langer het juiste uitgangspunt voor de huidige voorstellen. Het uiteindelijke effect hangt af van de samenstelling van je vermogen, de officiële parameters en eventuele toepassing van de regeling voor werkelijk rendement.
Wat betekent dat voor € 100.000 spaargeld?
Neem een alleenstaande met € 100.000 spaargeld, zonder schulden of andere bezittingen. Volgens de 2026-parameters van de Belastingdienst is € 59.357 vrijgesteld. Over de resterende € 40.643 wordt in dit eenvoudige voorbeeld gerekend met 1,28% fictief rendement en 36% belasting. Dat komt afgerond uit op € 187.
Voor 2027 kunnen we alleen een scenario doorrekenen. Met het door PwC genoemde voorgestelde heffingsvrije vermogen van € 60.280 resteert € 39.720. Rekenen we ter illustratie met 1,27% fictief spaarrendement en 36% belasting, dan komt dat op ongeveer € 182. Het aangenomen spaarrendement is niet het definitieve percentage voor 2027.
In deze twee vereenvoudigde scenario's zou de heffing dan ongeveer € 5 lager uitvallen dan het 2026-voorbeeld. De uitkomst is nadrukkelijk geen persoonlijke belastingberekening. De tarieven en forfaits voor 2027, de peildatum, schulden en het werkelijk rendement kunnen de uitkomst veranderen.
En bij € 100.000 aan beleggingen?
Voor dezelfde alleenstaande met uitsluitend € 100.000 beleggingen bedraagt het eenvoudige fictieve box 3-bedrag in 2026 circa € 878: € 40.643 maal 6,00% maal 36%.
Met € 60.280 als voorgesteld heffingsvrij vermogen en 6,37% als forfait voor overige bezittingen zou een vergelijkbaar 2027-scenario op ongeveer € 911 uitkomen: € 39.720 maal 6,37% maal 36%. Dat is ongeveer € 33 hoger dan het 2026-voorbeeld. De eerder genoemde 7,87% is na de novelle niet langer het uitgangspunt in dit scenario.
Dit zijn scenario's, geen vaststaande aanslagen. De daadwerkelijke uitkomst hangt af van de definitieve percentages en je eigen vermogen. Als het werkelijke rendement lager is dan het forfaitaire rendement, kan de tegenbewijsregeling relevant zijn.
Wat betekent dit voor een tweede woning?
Een recreatiewoning of verhuurde woning behoort in veel gevallen tot de overige bezittingen in box 3. Dat betekent dat de fiscale waarde ervan niet tegen het lage forfait voor spaargeld wordt behandeld. De belastingheffing kan veranderen wanneer de forfaitaire percentages of de waarde van de woning wijzigen. Het eerdere scenario met een bijna gehalveerde vrijstelling is na de novelle niet meer het uitgangspunt.
Bovendien is de opbrengst van vastgoed iets anders dan de waardestijging. Huur, kosten, financiering, waardeveranderingen en de vraag of de woning voor eigen gebruik beschikbaar is, zijn allemaal relevant. De regels voor forfaitair rendement, de tegenbewijsregeling en een eventueel toekomstig stelsel zijn niet hetzelfde.
Wie een tweede woning bezit, moet daarom niet alleen naar de ontvangen huur kijken, maar naar het totale nettoresultaat na onderhoud, financiering en belasting. Een lening is ook niet zomaar één-op-één aftrekbaar van de box 3-belasting: er gelden schulddrempels en berekeningsregels.
Wat gebeurt er met de overwaarde van je eigen woning?
Je eigen hoofdverblijf valt in beginsel in box 1 en niet in box 3. De overwaarde in de woning wordt daardoor niet rechtstreeks als box 3-vermogen belast.
Dat verandert wanneer je verkoopt en de opbrengst op een spaarrekening laat staan. Op de volgende relevante peildatum kan dat banksaldo tot box 3 behoren. Niet de overwaarde als zodanig is dan belast, maar het box 3-rendement volgens de toepasselijke regels.
Overweeg je te verhuizen, kleiner te gaan wonen of vermogen vrij te maken? Dan is het verstandig de belastinggevolgen mee te nemen in de financiële planning. Let ook op het onderscheid tussen de box 3-heffing en de bijleenregeling voor hypotheekrenteaftrek bij een volgende eigen woning.
Komt er in 2028 of 2029 een nieuw systeem?
Het kabinet wil uiteindelijk belasting heffen over het werkelijke rendement. Op 3 november 2026 is een novelle ingediend om een vermogenswinstsystematiek uit te breiden naar onder andere aandelen, obligaties en andere financiële instrumenten. Volgens de indieningsinformatie van de Tweede Kamer wordt een invoering per 1 januari 2029 voorgesteld vanwege uitvoeringsproblemen.
Op sommige overheidswebpagina's staat nog het eerdere streven naar 2028. De recentere parlementaire informatie over de novelle noemt 2029 als voorgestelde ingangsdatum. Ook dat is nog geen definitief besluit: de behandeling in de Tweede en Eerste Kamer moet worden gevolgd.
Wat kun je nu verstandig doen?
Maak een overzicht van je vermogen, uitgesplitst in spaargeld, beleggingen, vastgoed en schulden. Bereken niet alleen je huidige box 3-heffing, maar ook een paar mogelijke uitkomsten onder de 2027-voorstellen. Kijk daarbij naar je feitelijke rendement en de mogelijkheid van tegenbewijs.
Neem geen overhaaste beslissingen zoals het verkopen van beleggingen, aflossen van schulden of overdragen van vermogen uitsluitend vanwege een nog onzeker wetsvoorstel. Zulke keuzes hebben vaak veel meer gevolgen dan alleen de box 3-heffing.
Mijn conclusie
Vermogensbelasting draait niet alleen om de omvang van je vermogen, maar ook om de manier waarop het is opgebouwd. € 100.000 op een spaarrekening kan fiscaal heel anders uitpakken dan € 100.000 in beleggingen of vastgoed.
De plannen voor 2027 maken het extra belangrijk om vooruit te kijken. Zorg wel dat je onderscheid maakt tussen geldende regels, voorlopige percentages en politieke voorstellen. Een goede financiële planning is gebaseerd op meerdere scenario's, niet op één voorspelling.
Bronnen en verantwoording
- PwC, fiscale maatregelen Belastingplan 2027 inclusief novelle 3 november: https://www.pwc.nl/nl/belastingplan/fiscale-maatregelen.html
- Raisin, achtergrond en oudere scenario's: https://www.raisin.com/nl-nl/belasting/vermogensbelasting-2027/
- Belastingdienst, heffingsvrij vermogen: https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/nl/box-3/content/heffingsvrij-vermogen
- Belastingdienst, berekening box 3-inkomen 2026: https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/nl/box-3/content/berekening-box-3-inkomen-2026
- Belastingdienst, werkelijk rendement: https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/nl/box-3/content/wat-is-mijn-werkelijk-rendement
- Rijksoverheid, plannen werkelijk rendement: https://www.rijksoverheid.nl/themas/werk/inkomstenbelasting/plannen-werkelijk-rendement-box-3
- Rijksoverheid, tijdlijn Wet werkelijk rendement box 3: https://www.rijksoverheid.nl/themas/werk/inkomstenbelasting/plannen-werkelijk-rendement-box-3/tijdlijn-werkelijk-rendement-box-3
- Belastingdienst, overzicht box 3: https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/nl/box-3/box-3
- Belastingdienst, vermogen en bezittingen: https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/bldcontentnl/belastingdienst/prive/vermogen_en_aanmerkelijk_belang/vermogen/vermogen
- Rijksoverheid, Belastingplan 2027 en wijzigingsnota’s: https://www.rijksoverheid.nl/themas/belastingen-uitkeringen-en-toeslagen/belastingplan/belastingplanstukken