• CBS-voorlopige cijfers tonen op 1 juli 2025 200.670 leegstaande woningen
• Het gaat om administratieve leegstand, niet automatisch om direct beschikbare woningen
• Beleidsmatig draait het vooral om langdurige leegstand
• De Fiscale verzamelwet 2026 maakt leegstandbelasting mogelijk
• Effect hangt volledig af van lokale invoering en handhaving
Volgens voorlopige cijfers van het CBS stonden er op 1 juli 2025 in Nederland 200.670 woningen als leeg geregistreerd. Dat klinkt als een schokkend getal in een land met woningnood. Toch zegt dit cijfer minder dan veel krantenkoppen suggereren. Het gaat namelijk om administratieve leegstand en niet om woningen die morgen te koop of te huur komen. In deze blog leg ik uit wat het CBS precies meet, waarom langdurige leegstand beleidsmatig relevant is en wat de nieuwe leegstandbelasting wel en niet kan betekenen.
Wat meet het CBS met leegstand?
Het CBS gebruikt een administratieve definitie van leegstand. Een woning geldt als leeg wanneer op de peildatum:
• geen bewoning zichtbaar is in de Basisregistratie Personen
• geen bedrijvigheid zichtbaar is in het Algemeen Bedrijvenregister
• geen gebruik zichtbaar is in de WOZ-registratie
Deze registraties worden gekoppeld aan de Basisregistratie Adressen en Gebouwen. Het CBS gebruikt voorlopige versies van deze registers, waardoor cijfers later nog kunnen worden bijgesteld.
Belangrijk om te weten is dat deze definitie niet hetzelfde is als fysiek leeg of direct beschikbaar. Een woning kan administratief leeg zijn, terwijl er feitelijk wel iemand verblijft of de woning tijdelijk wordt gebruikt.
Kort gezegd: leegstand in CBS-termen betekent niet automatisch dat een woning klaarstaat voor een nieuwe koper of huurder.
De cijfers: 1 januari versus 1 juli 2025
De voorlopige CBS-cijfers laten het volgende landelijke beeld zien:
Peildatum 1 januari 2025
194.500 leegstaande woningen
ongeveer 20,9 miljoen m² woonruimte
Peildatum 1 juli 2025
200.670 leegstaande woningen
ongeveer 21,5 miljoen m² woonruimte
De stijging is zichtbaar, maar zonder context zegt dit weinig over extra woningaanbod.
Waarom langdurige leegstand belangrijker is
In de Landelijke Monitor Leegstand 2025 wordt gekeken naar woningen die niet alleen tijdelijk leeg zijn, maar ook het jaar ervoor al als leeg stonden geregistreerd. Dat blijkt bij ongeveer 64.360 woningen het geval te zijn, zo’n 33 procent van het totaal.
Dit is de groep waar beleid zich op richt, omdat hier geen sprake lijkt van normale verhuisleegstand. Tegelijk is ook hier nuance nodig. In Kamervragen is aangegeven dat een deel van deze langdurige leegstand toch energie verbruikt en dus mogelijk deels in gebruik is. Na correctie blijft een kleinere kern over van woningen die echt hardnekkig leeg lijken te staan.
Waarom 200.000 leegstaande woningen geen 200.000 extra huizen zijn
Een aanzienlijk deel van leegstand is frictieleegstand. Denk aan woningen die tijdelijk leegstaan door:
• verhuizing of verkoop
• renovatie of verbouwing
• overlijden en nalatenschapsafwikkeling
• juridische procedures
Daarnaast spelen registratieverschillen een rol. Een woning kan feitelijk gebruikt worden, maar administratief niet correct zichtbaar zijn in de gekoppelde registers.
Voor huizenzoekers betekent dit dat het totaalgetal vooral een signaal is. Het laat zien waar structurele ruimte of beleidskansen zitten, maar het is geen verborgen voorraad die morgen vrijkomt.
De leegstandbelasting: wat is er besloten?
Via een amendement in de Fiscale verzamelwet 2026 is een nieuwe grondslag opgenomen voor leegstandbelasting. De kernpunten zijn:
• gemeenten kunnen een belasting heffen op woningen die langer dan één jaar leegstaan
• de definitie sluit aan bij de Leegstandwet
• het is een kan-bepaling: gemeenten beslissen zelf over invoering
• de Eerste Kamer nam de wet aan op 2 december 2025
Zonder lokale verordening gebeurt er dus niets. Er komt geen landelijke verplichting.
Gaat de leegstandbelasting helpen?
Het eerlijke antwoord is dat dit vooral lokaal effect kan hebben.
Wat kan werken
Een financiële prikkel kan eigenaren stimuleren om langdurig leegstaande woningen te verkopen, te verhuren of te renoveren. Gemeenten krijgen een extra instrument om woningen die onnodig lang uit de markt blijven aan te pakken.
Wat de impact beperkt
Veel leegstand is tijdelijk of administratief. Handhaving vraagt capaciteit en bewijs dat een woning langer dan twaalf maanden leegstaat. Daarnaast bestaan al andere instrumenten binnen de Leegstandwet en werkt het kabinet aan aanvullende bevoegdheden, zoals betere handhaving en het kunnen gebruiken van energieverbruiksgegevens.
Mijn ervaring uit de adviespraktijk is dat dit geen landelijke doorbraak zal zijn, maar in specifieke gemeenten wel degelijk verschil kan maken.
Wat kun jij hiermee als huizenzoeker?
Laat je niet verblinden door het totale aantal leegstaande woningen. Kijk lokaal en concreet.
• focus op jouw gemeente en wijk
• let op signalen van langdurige leegstand
• kijk verder dan het standaard aanbod, zoals renovatiepanden en nalatenschapswoningen
• zorg dat je financieel goed voorbereid bent
In krappe markten winnen goed voorbereide kopers vaker, ook zonder het hoogste bod.
Veel gestelde vragen over leegstaande woningen 2025
Hoe weet het CBS dat een woning leegstaat?
Het CBS koppelt administratieve registers zoals BAG, BRP, ABR en WOZ. Als er op de peildatum geen bewoning of gebruik zichtbaar is, telt de woning als leeg.
Is 200.670 leegstaande woningen goed nieuws voor de woningnood?
Niet automatisch. Een groot deel is tijdelijke of administratieve leegstand. Vooral langdurige leegstand is beleidsmatig relevant.
Wat is de leegstandbelasting precies?
Een gemeentelijke belasting op woningen die langer dan één jaar leegstaan, mogelijk gemaakt via de Fiscale verzamelwet 2026.
Wanneer merk je hier iets van?
Dat verschilt per gemeente. Lokale invoering en handhaving bepalen tempo en effect.
Conclusie
De stijging naar 200.670 leegstaande woningen in juli 2025 is opvallend, maar geen simpele oplossing voor de woningnood. Het gaat om administratieve leegstand, niet om direct beschikbare woningen. De nieuwe leegstandbelasting kan lokaal helpen om langdurige leegstand te doorbreken, maar het effect staat of valt met uitvoering en handhaving.
Voor meer informatie kun je een afspraak maken met de auteur. Je vindt de contactgegevens onder deze blog.
Recente berichten
De sleutel ligt binnen handbereik
Koop je huis met kennis en zekerheid- plan een gratis kennismakingsgesprek!
Goede voorbereiding maakt het noodzakelijke verschil, ik help je stap voor stap zodat jij met vertrouwen je huis koopt!
